TARİXƏ QOVUŞAN TARİXİ ŞƏXSİYYƏT

TARİXƏ QOVUŞAN TARİXİ ŞƏXSİYYƏT

Onun vəfatı xəbəri mürgülü cəmiyyətimizdə göy gurultusu kimi səs saldı. Dünəndən bəri media bu məlumatı yayır, xəbər başlıqlarına ən cazibədar epitetlər çıxarılır. Görkəmli tədqiqatçı  alim və pedaqoq, ziyalı və millət fədaisi Şirməmməd Hüseynovun haqq dünyasına qovuşması sosial şəbəkələrin də əsas mövzusuna çevrilib.Vida sözlərini ən məhrəm ifadələrə hopduran insanlar onun vəfatına təəssüflənir, mütəəssir olduqlarını dilə gətirirlər, çünki hamı Ş.Hüseynov çəkidə bir şəxsiyyət itkisinin miqyasını anlayır, bu itki ilə  mənəvi mühitdə dərinləşəcək boşluğu görür, gələcək təhlükələri duyur...

Üzeyir Hacıbəyli deyirdi ki, bir millət qüdrət sahibi olmaq istəyirsə, mütləq iqtisadi, hərbi və mənəvi gücə yiyələnməlidir. Şirməmməd müəllimə xalq sevgisinin kökündə onun parlaq şəxsiyyəti, millət üçün gördüyü qiymətli işlərlə yanaşı, məhz mənəvi gücə sahib olması dayanır. Hərdən mənə elə gəlirdi ki, Allah-təala Ş.Hüseynovu bu millətin mənəvi gücünü artırmaq, onu qorumaq üçün Yer üzünə xüsusi missiya ilə göndərib. O, özünü dərk edəndən həqiqət uğrunda çarpışıb, haqq söz deyib, ədalətin yanında olub, millət marağını, ictimai marağı üstün tutub. Amma bir şey var ki özün dürüst olmasan, nəfsinə hakim kəsilməsən, bu yolla gedə bilməzsən. Həyatı bizlərə bir örnək olan  Şirməmməd müəllim bütün ömrü boyu bu yolla gedib. Heç vaxt gücün, haqsızlığın və nadanlığın qarşısında susmayıb, başı ağrısa belə həmişə sözünü deyib. Təkcə iclas salonlarında yox, mətbuatdakı yazılarında, ekran və efirdəki çıxışlarında da həqiqətin tərəfində olub. Əlbəttə, bu çətin yolu qət etməkdə  parlaq həyat prinsipləri ilə yanaşı dərin biliyi, iti ağlı, parlaq zəkası, qeyri-adi düşüncə tərzi də ona kömək edib.

 

Mənə həmişə elə gəlirdi ki, Şirməmməd müəllim dayanmadan, daim harasa yol gedir. Və üz tutduğu bütün yollar da qaranlıqdan işığa doğrudur. O, bütün ömrü boyu yorulmadan, büdrəmədən ilahi bir işığın izini tutub gedir və insanları da bu işıqlı yola tərəf çəkir, çünki özünün mayası işıqdan yoğrulub. Əslində bu həyatda onun üçün yalnız yolları aydınladan işıq var, belə insanlara görə, qaranlıq yalnız  işığın yoxluğudur.

Şirməmməd Hüseynovun xarakterini nəsildən, gendən gələn həqiqət duyğusu formalaşdırıb. O, 18-20 yaşlarında əyalətdə riyaziyyat müəllimi işləyəndə də, “Nuxa fəhləsi” qəzetinin müxbiri kimi çalışanda da, Moskvada aspiranturada oxuyanda da, yetkin yaşlarında universitet müəllimi olanda da öz xarakteri ilə, düzlüyü və prinsipiallığı ilə fərqlənib. O, az qala mentalitetə çevrilmiş mütiliyin, Şər qarşısında susmağın, danışmaq lazım gəldikdə “abırlı” olmağın və bütün başqa saxta (həm də zərərli) davranışların əleyhinə olub. Elə buna görə də Şirməmməd müəllimin bəzilərinə bir az qəribə görünən sərtliyi, prinsipiallığı, yalana və ictimai əxlaqsızlığa qarşı durması çoxları üçün əsl ideal qəhrəman davranışı kimi qəbul edilib. Məsələn, özü də parlaq xarakter və cəsarət sahibi olmuş professor Qulu Xəlilov vaxtilə Şirməmməd müəllimin şəxsində öz istək və arzularının təcəssümünü görmüş və onu N.Çernışevskinin məşhur Raxmetovuna bənzətmişdi. Böyük alim və ədəbiyyat tənqidçisi həm də “yalançılığa, riyakarlığa, dələduzluğa, çirkaba, üfunətə, ikiüzlülüyə, yaltaqlığa ... qarşı mübarizədə” Ş.Hüseynovla çiyin-çiyinə olmağı arzulamışdı.

 

Mən əminəm ki, Şirməmməd müəllimin bu xasiyyəti təkcə nəsil şəcərəsindən, genindən gəlmir, həm də mənəvi irsini araşdırıb öyrəndiyi Azərbaycan maarifçilərindən, bu xalqı azad və xoşbəxt görmək istəyən millət fədailərindən gəlir. Yəni onun düşüncə və davranışları zülmətdə işıq axtaran Mirzə Fətəlidən, “Əkinçi” qəzeti ilə xalqımıza ictimai göz vermiş Həsən bəy Zərdabidən, millətin tərəqqisi yolunda ömürlərini şam kimi əritmiş Üzeyir bəydən, M.Rəsulzadədən və ruhən bağlı olduğu digər mütəfəkkirlərdən gəlir.

 

                                                        *  *  *

Millət yaddaşının keşikçisi olan  Şirməmməd müəllim XX əsr tariximizin mürəkkəb olaylarını, paradokslarını aşkara çıxaran çox qiymətli tədqiqatlar aparıb. Amma tarix üçün onun ən misilsiz xidməti hər bir vicdanlı azərbaycanlının qürur yeri olan Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin irsini öyrənib təbliğ etməsi, əsərlərini toplayıb nəşr etməsidir. Bu baxımdan mübaliğəsiz demək olar ki, 1990-cı ildən bu yana Ş.Hüseynovun apardığı araşdırmaların şah əsəri Azərbaycan istiqlalının ideoloqu, Xalq Cümhuriyyətinin banisi M.Ə.Rəsulzadənin çoxcildlik əsərləridir.

 

Vaxtilə M.Ə.Rəsulzadə deyirdi ki, “Türk tarixi tarixlərin ən az tədqiq olunmuşu, ən az öyrənilib yazılmışıdır... Bu xüsusda biz azərbaycanlılar hamıdan çox işıqlanmaq ehtiyacındayız”. Şirməmməd müəllim, sanki bu dahi şəxsiyyətin əsrin qaranlıqlarından qopub gələn ibrətamiz tövsiyəsi ilə həmin ehtiyacı ödəmək missiyasını yerinə yetirir. O, böyük M.Ə.Rəsulzadənin əsrin əvvəllərində müxtəlif qəzetlərdə çap olunmuş məqalələrini toplayıb ictimaiyyətə çatdırmaqla elmi-nəzəri baxımdan üç mühüm problemi həll etmiş olur: əvvəla, onun zamanın sınaqlarına tab gətirmiş ideyalarını üzə çıxarmaqla ictimai fikir tariximizi zənginləşdirir, ikincisi, ulu öndərin fırtınalarda keçmiş həyatının ayrı-ayrı epizodlarını bütöv bir xəttdə birləşdirərək onun elmi bioqrafiyasını yaradır və nəhayət, bu ölməz əsərlərlə milli tariximizin bütöv bir dövrünü öyrənmək üçün qiymətli və etibarlı bir mənbə yaradıb. Eyni sözləri ölkə ictimaiyyətinin böyük heyranlıqla qarşıladığı 3 cildlik “Parlament hesabatları” haqqında da demək olar.

                                                   

* * *

Son 1-2 ayda dərsi olmadığına görə Şirməmməd müəllim  universitetə gəlmirdi, biz arada gedib evdə ona baş çəkirdik.  Təzə tapıntılarından, bir də  yaxın illər üçün yaradıcılıq planlarından söz açırdı, nəyi necə edəcəyini xırdalayırdı, mən də heyran-heyran qulaq asırdım. Söhbət dərinləşdikcə sənədlər kara gəlirdi, mövzuya aid olan əlyazmaların surətini götürüb məzmununu danışır, hərdən şəhadət barmağını yazıdakı bəzi cümlələrin üzərində saxlayaraq onları xüsusi vurğu ilə oxuyur, arada başını qaldırıb ənənəvi “bildin, nə deyirəm” sualını verirdi.

 

Mən onun nə dediyini, nəyi vurğuladığını, nəyə işarə etdiyini çox gözəl bilirdim, çünki qırx ilə yaxındır ki, onu dinləyir, sözünün canını, çatdırmaq istədiyi fikrini, bütün dediklərini, hətta demədiklərini belə dərhal başa düşürəm...

 

Onun ölüm xəbərini eşitmək çox ağır oldu. İki gün əvvəl özü xəstəxanadan mənə zəng etmişdi. Hansısa qəzet məqaləsinin adını dəqiqləşdirmək istəyirdi. Bir saat sonra yenə zəngləşdik, ordan-burdan danışdıq və qorxa-qorxa səhhətini soruşdum. “Yaxşıyam, nigaran qalma” dedi. Amma çox nigaran qalmışdım, çünki səsi, ifadələri o deyiliydi. Ertəsi gün axşam bir də zəng etdim, telefonu qızı Fərəh xanım götürdü, vəziyyəti soruşdum, “yaxşıdır” dedi. Amma onun qayğılı səsindəki kədər min kilometr uzaqdan aydınca duyulurdu...

 

Şirməmməd müəllimin bu millət qarşısında tarixi bir missiyası var idi və həmin missiyanı şərəflə yerinə yetirdi, özündən sonrakılar üçün zəngin irs və mənalı yaşamaq örnəyi qoyub getdi. Kim nə deyir-desin, həyatı və yaradıcılığı həqiqət, ləyaqət və vicdan ölçüləri üzərində qurulmuş Şirməmməd Hüseynovun vəfatı ilə mətbuat tariximizdə, jurnalistikamızda böyük bir epoxa sona yetdi.

 

Əziz müəllimim, böyük ustad, Allah sənə rəhmət eləsin!!! Bu millət üçün etdiyin təmənnasız xidmətlər heç vaxt unudulmayacaq, yeriniz hər zaman görünəcək!! Ruhun böyük Zərdabinin, Rəsulzadənin, Ağaoğlunun, Üzeyir bəyin müqəddəs ruhuna qovuşur. O gözəl ruhun şad olsun!!!!

Müəllif: Qulu Məhərrəmli      25 İyun 2019 11:11
Qulu Məhərrəmli bölməsinə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin