“El-Nino qasırğasının qarşısını ala bilmərik, amma onun ən ağır təsirlərinin bir çoxunun qarşısını ala bilərik”
Hazırkı El Nino müasir meteoroloji qeydlərdə ən güclü hala gələ və planetin müxtəlif bölgələrində bir sıra təbii fəlakətlərə səbəb ola bilər. AYNA.AZ xarici mediaya istinadən bildirir ki, bu xəbərdarlıq BMT-nin Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının baş katibi Seleste Saulo tərəfindən verilib.
Cenevrədə keçirilən mətbuat konfransında o, təbii hadisənin intensivliyinin son dörd onillikdə müşahidə etmək üçün istifadə edilən miqyasları sözün əsl mənasında aşa biləcəyini bildirib.
El Nino mərkəzi və şərqi ekvatorial Sakit Okeanda səth suyunun temperaturunun dövri olaraq artmasıdır. Bu, hər iki ildən yeddi ilə qədər baş verir. Adətən doqquz aydan bir ilə qədər davam edir və Sakit Okean bölgəsindən kənarda atmosfer dövranını dəyişdirə bilər. Nəticədə, adətən güclü yağış yağan ərazilərdə quraqlıq baş verə bilər, digər ərazilərdə isə qeyri-adi dərəcədə güclü yağışlar olur.
Hazırkı El Nino yazda formalaşmağa başlayıb və güclənməyə davam edir. 8 oktyabr tarixli proqnoza görə, o, dekabr ayında pik intensivliyinə çata bilər. Əsas El Niño monitorinq zonasında (təxminən Cənubi Amerika ilə Avstraliya arasında) okean temperaturu oktyabr-dekabr ayları üçün orta hesabla normaldan 3,7 dərəcə Selsi yüksək ola bilər. Əvvəlki rekord, 2015-2016-cı illərdə El Niño zamanı qeydə alınıb və 2,6 dərəcə Selsi olub.
Meteoroloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, təsir 2027-ci ilin böyük bir hissəsində hiss oluna bilər.
Afrika üçün proqnozlar xüsusilə həyəcanvericidir. Qitənin cənubunda, xüsusən də Cənubi Afrika, Malavi və Mozambikdə uzunmüddətli quraqlıq ehtimalı artır və bu da potensial olaraq məhsul çatışmazlığına, içməli su çatışmazlığına və qida çatışmazlığına səbəb olur.
Bu arada, Tanzaniya və Şərqi Afrikanın bəzi digər hissələri güclü yağış, daşqın və torpaq sürüşmələri ilə təhdid olunur.
Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya üçün normal yağıntı rejimində ciddi pozuntular proqnozlaşdırılır. Yağış çatışmazlığı Hindistan yarımadasına və Sakit Okeanın bəzi hissələrinə təsir göstərə bilər. Mərkəzi Amerika və Karib dənizində də quraqlıq riskləri artır. Əksinə, Cənubi Amerikanın cənub-şərqində və Şimali Amerikanın bəzi hissələrində adi haldan daha çox yağış gözlənilir.
Dəyişən hava şəraiti kənd təsərrüfatını, şirin su təchizatını və ərzaq təhlükəsizliyini təhdid edir. Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı (ÜMT) həmçinin həddindən artıq istilərin ehtimalının artması barədə xəbərdarlıq edir.
UNICEF-in hesablamalarına görə, təxminən 100 ölkədə 347 milyondan çox uşaq qarşıdakı aylarda qeyri-adi quru və ya rütubətli şəraitin ehtimal olunduğu ərazilərdə yaşayır. Bu, su çatışmazlığı, ərzaq böhranı və xəstəliklərin yayılması riskini artırır.
Çərşənbə günü BMT hökumətləri və beynəlxalq maliyyə qurumlarını potensial fəlakətlərə hazırlıq üçün təcili olaraq vəsait ayırmağa çağırıb.
"El-Nino qasırğasının qarşısını ala bilmərik, amma onun ən ağır təsirlərinin bir çoxunun qarşısını ala bilərik", - deyə Seleste Saulo bildirib.
BMT-nin Humanitar Koordinatoru Tom Fletçer hökumətləri, inkişaf banklarını və beynəlxalq maliyyə qurumlarını fəlakətlər baş verməzdən əvvəl vəsait ayırmağa çağırdı, ziyan artıq baş verdikdən sonra deyil.
El-Nino dünyanın müxtəlif bölgələrində kənd təsərrüfatı üçün ciddi təhlükə yaradır, əsasən dənli bitkilərə, düyüyə, kakaoya və qəhvəyə təsir göstərir. Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada quraqlıq və zəifləmiş musson yağışları düyü yığımının azalmasına, Cənubi Afrika və Mərkəzi Amerikada qarğıdalı yığımının azalmasına, Avstraliyada isə buğda yığımının azalmasına səbəb ola bilər. İndoneziyada və Malayziyada yağıntının az olması yağlı palma plantasiyalarını, Braziliyada qəhvə, soya, şəkər qamışı və sitrus məhsullarını, Qərbi Afrikada isə kakao istehsalına təhlükə yaradır. Bu ölkələrin çoxu dünyanın ən böyük kənd təsərrüfatı məhsulları təchizatçısıdır. Məhsul yığımının azalması, El-Ninodan birbaşa təsirlənməyən ölkələr də daxil olmaqla, qlobal ərzaq qiymətlərinin artmasına səbəb ola bilər.