Məktəblərdə arzuolunmaz mənzərə: Narahatlıq üçün ciddi əsas var

Məktəblərdə arzuolunmaz mənzərə:       Narahatlıq üçün ciddi əsas var

Həkimlər dövlət qurumlarını problemi nəzarətə götürməyə çağırırlar

 

Səhər-səhər məktəbə tələsən və ya səndəliyə-səndəliyə gedən uşaqlar. Onlar arasında belində ağır çantası azmış kimi, bir də qidalanma çantası götürənlər var. Məktəbə evdən yemək aparmayanlar isə valideynlərindən ya könüllü, ya da birtəhər pul qoparırlar, axı tənəffüsdə məktəb bufetinə qaçacaqlar.

 

Təhsil eksperti Nadir İsrafilovun AYNA-ya danışdığına görə, Sovet vaxtında məktəb iaşəsinə nəzarət edən idarə olub: “Bütün məktəblərdə qida məsələlərini həmin idarə həll edirdi. İndi isə bu sahədə tenderlər olur, fəaliyyəti məlum olmayan şəxslərlə müqavilə bağlanılır. Çörəyi biri gətirir, digər məhsulları başqası. Məktəb təchizatı məsələsi də bu yolla həll olur. Büfetçini də məktəb direktoru təyin etmir. Əslində bu məsələdə direktorları günahlandırmaq olmaz. Valideynlər bufetə etibar etmirlər, uşağa evdən termosda su, qida qoyurlar ki, bu da onsuz da ağır çantası olan məktəbli üçün əlavə yükdür”.

 

Problemin həllinə gəlincə, ekspert vurğulayıb ki, müəyyən vaxtlarda uşaqlar məktəbdə olur, bu səbəbdən onlara aid olan hər şey birbaşa məktəb müdriyyətinin diqqətində olmalıdır: “Direktorlar bu məsələdə kənara çəkilməli deyillər, Təhsil Nazirliyi, dövlət strukturları qarşısında tələb qoymalıdırlar. Bazar iqtisadiyyatından danışırlar, amma təhsil sahəsində mütləq istisnalar olmalıdır, çünki xüsusən orta məktəb uşaqlarının təhsillə yanaşı, sağlam qidalanması vacibdir”.

 

Həkimlər dövlət qurumlarını problemi nəzarətə götürməyə çağırırlar. Pediatr Tərlan Əyyubov AYNA-ya deyib ki, uşaqların inkişafı və sağlamlığı onların yedikləri qidanın keyfiyyəti və onun içindəki qida maddələrinin, vitamin və mineralların tarazlığından asılıdır: “Əfsuslar olsun ki, bir çox valideynlər və uşaqlar bunu bilmirlər və qeyri-sağlam qida məhsullarına qarşı meyillidirlər. Məktəb və digər təhsil müəssisələri elmin dərinliklərinə yiyələnmə yollarını öyrətməklə yanaşı, uşaqlara düzgün qidalanma vərdişini aşılamaq və sağlam qidaya öyrəşməsində də rol oynamalıdır”.

“Məktəb bufetlərində, tərkibində müxtəlif rəng maddələrinin, konservantların olduğu qidaların, qazlı suların, şirin suların, şirələrin, hamburqerin, çizburqerin, tərkibində yüksək miqdarda şəkər olan qidaların, kofenin, tonuslandıran içkilərin, xəmirdən hazırlanmış və qızardılmış qidaların, tərkibində krem olan bişmişlərin, mayonezli, ketçuplu qidaların satışı qadağan olunmalıdır. Bu qidalar, əlbəttə ki, uşaqların ən çox sevdiyi qidalar sayılır. Nəzərə almalıyıq ki, uşaqlar günlərinin, demək olar ki, yarısını bu müəssisələrdə keçirirlər və enerjilərinin də əksəriyyəti buradakı fəaliyyətlərə sərf olunur. Böyüyən orqanizmə enerjidən başqa, keyfiyyətli zülallar, doymuş və doymamış yağ turşuları lazımdır. Lakin bufetlərdə satılan qidalar bu maddələrdən məhrumdur və ya kasaddır. Orqanizmin böyüməsi üçün tikinti materialı resursu olmamaqla yanaşı, çox qəbul edildikdə qastrit, mədə-bağırsağın funksional pozulmaları, hipovitaminoz, piylənmə və s. kimi xoşagəlməz hallara gətirib çıxara bilər. Digər tərəfdən, ağız dadı bu qidalara öyrənmiş uşaqlar, sağlam qidaları yeməkdən imtina edirlər və bu da onların qida davranışlarında dərin bir iz buraxır. Lazımi qurumlar uşaqlarımızın gələcəyi naminə bu məsələlərə diqqəti artırmalıdır”, - həkim bildirib.

 

Pediatr Lalə Məmmədova da AYNA əməkdaşı ilə söhbəti zamanı problemdən narazılığını dilə gətirib: “Şəxsən bir neçə dəfə məktəb bufetlərini gözdən keçirmək imkanım olub. Vəziyyətə çox təəssüf etmişəm. Bəzi bufetlər sıradan bir mağazanı xatırladır, lazımsız hazır paket məhsulları var. Məni ən çox narahat edən odur ki, bufetlərdə mənşəyi, yararlılıq müddəti bilinməyən kolbasalar satılır, Türkiyə təcrübəsinə baxsaq, orada məktəblərdə belə məhsullar satılmır, çünki doğranma zamanı istifadə olunan bıçaqda qalan qırıntılar bakteriyaların çoxalması deməkdir, uşaqlarda da ən çox mədə-bağırsaq xəstəlikləri geniş yayılır. Bir də bu məhsulların harada və hansı şəraitdə saxlandığı bilinmir, soyuducunu axşam söndürüb, enerjiyə qənaət üçün səhər yandırırlar. Rəngli, qeyri-sağlam içkilər də birbaşqa təhlükə mənbəyidir”.

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Mənsur Piriyev AYNA-ya açıqlamasında qeyd edib ki, Agentlik Təhsil Nazirliyi ilə birlikdə məktəb bufetlərində monitorinqlər aparır: “Hazırda profilaktik tədbirlər həyata keçirilir ki, bufetlərdə məktəblilər təhlükəsiz qida məhsulları ilə təmin edilsin. Eyni zamanda AQTA tərəfindən reallaşdırılan “Sağlam məktəbli” layihəsi çərçivəsində yeni tədris ilində məktəblilər arasında maarifləndirmə tədbirləri davam etdiriləcək. Şagirdlərlə keçirilən görüşlərdə onlara təhlükəsiz qida anlayışı təbliğ ediləcək, sağlam qida vərdişlərinin aşılanması üçün zəruri məlumatlar veriləcək”.

 

“Nəzərinizə çatdıraq ki, layihə keçən tədris ilində Respublikanın 54 bölgəsində 96 ümumtəhsil müəssisəsində həyata keçirilib. 2019-2020-ci tədris ilində 120-dən artıq məktəbdə keçirilməsi nəzərdə tutulur. Hazırda 30-dan çox ümumtəhsil müəssisəsində məktəblilərlə qida təhlükəsizliyi ilə bağlı görüş keçirilib. Ötən il Bakı şəhərində yerləşən 53 ümumtəhsil müəssisəsində ictimai iaşə xidmətlərinin göstərilməsi üçün nəzərdə tutulmuş bufetlərin cari vəziyyəti, müvafiq sahələrin mövcudluğu, zəruri avadanlıq və invertarlarla təminat və qida təhlükəsizliyi sahəsində texniki və normativ-hüquqi aktlardakı tələblərə riayət edilməsi vəziyyətinin qiymətləndirilməsi məqsədilə monitorinqlər həyata keçirilib və sağlamlaşdırıcı tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinə arayış təqdim edilib, habelə Agentlik tərəfindən metodiki göstərişlər verilib”, - deyə M.Piriyev vurğulayıb.

 

AQTA rəsmisi onu da əlavə edib ki, məktəb bufetlərində hansı icarədarların fəaliyyət göstərməsi Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən müəyyən olunmur və bu, AQTA-nın səlahiyyətlərinə daxil deyil.

Müəllif: Raminə Eyvazqızı      21 Noyabr 2019 13:44
Cəmiyyət bölməsinə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin