Misir müdafiə alyansının yeni üzvü ola bilər
Misir bu yaxınlarda Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında imzalanan müdafiə paktının yeni üzvü ola bilər. AYNA.AZ xarici mediaya istinadən bildirir ki, bu barədə Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib. Nazir Misirin qoşulmasının bir sıra texniki məsələlər həll edildikdən dərhal sonra mümkün olacağını açıqlayıb.
Bu açıqlama üç ölkənin Məkkədə müqaviləni imzalamasından bir gün sonra verilib.
“Anadolu” agentliyinə verdiyi müsahibədə Fidan deyib ki, Türkiyə rəhbərliyi əvvəlcə bloku qapalı bir ittifaq kimi təsəvvür etməyib: "Prezidentimizin vizyonu müqaviləni yalnız üç ölkə ilə məhdudlaşdırmaq deyil, onu genişləndirmək və zərurət yarandıqda, onun himayəsi altında olan bütün ölkələri əhatə etməkdir".
Fidan yeni yaradılan blokun fəaliyyətinin əsas detallarını açıqlayıb və bildirdi ki, texniki cəhətdən qarşılıqlı müdafiə müqaviləsi Şimali Atlantika Müqaviləsinin 5-ci maddəsinə bənzəyir: iştirakçı ölkələrdən birinə hücum Alyansa hücum hesab ediləcək.
Yeni Alyansın arxitekturası, təşkilatın daimi Baş Katibliyinin Səudiyyə Ərəbistanında yerləşməsi ilə NATO strukturlarına əsaslanan nazirlər komitəsinin yaradılmasını nəzərdə tutur. Müdafiə sənayesi və texnologiya sahəsində sıx əməkdaşlığın əsas diqqət mərkəzində və sazişin əsas məqamı olduğu bildirilir.
Eyni zamanda, Türkiyə diplomatiyasının rəhbəri paktın İran əleyhinə olmadığını vurğulayıb: "İran Alyansının hədəfi deyil. Üzv dövlətlərə hücum etmədiyi müddətcə heç kim hədəf deyil".
Fidan həmçinin qeyd edib ki, Qırmızı dənizdə naviqasiya təhlükəsizliyi Türkiyənin maraqlarına birbaşa təsir edir və bu da onun Ər-Riyadın rəhbərlik etdiyi beynəlxalq koalisiyada iştirakını vacib edir.
Alyansın Misirin də daxil olmaqla genişləndirilməsinin mümkünlüyü barədə elan cümə günü "Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi"nin rəsmi imzalanma mərasimindən dərhal sonra verilib. Bu sənəd üzrə danışıqlar iki il səkkiz ay davam etdi. Görüşdə Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif iştirak etdilər.
Paktın imzalanması regionda artan qeyri-sabitliyə cavabdır. “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, üç ölkə müxtəlif səbəblərdən strateji muxtariyyətlərini gücləndirməyə çalışır. İlk növbədə, müttəfiqlər ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki gərginliyi effektiv şəkildə cilovlamaq qabiliyyətinə inamlarını itirirlər. Bundan əlavə, paktı imzalayanlar İran və onun regional təmsilçilərindən gələn təhdidlərdən narahatdırlar və İsrailin hərbi siyasətindən artan narazılıqlarını ifadə ediblər.
Daha əvvəl Pakistanın müdafiə naziri Xavaca Məhəmməd Asif İslam dünyasını birbaşa "İsrailin yaratdığı ortaq təhlükəyə qarşı birləşməyə" çağırmışdı.
Alyans üç ölkənin əsas resurslarını birləşdirir: neftlə zəngin Səudiyyə Ərəbistanının maliyyə gücü, Pakistanın nüvə statusu, Türkiyənin NATO-nun ikinci ən böyük ordusu və inkişaf etmiş hərbi-sənaye kompleksi. Sazişin birgə təlimlərə, eləcə də geniş kəşfiyyat və hərbi texnologiya mübadiləsinə səbəb olacağı gözlənilir.
Alyansın yaradılması və genişlənmə perspektivi İranda və tərəfdarları arasında kəskin reaksiyaya səbəb olub. CNN-in məlumatına görə, İran rəsmiləri Türkiyə və Pakistanla müdafiə ittifaqının Ər-Riyadın təhlükəsizliyinə zəmanət vermədiyini iddia edərək paktın əhəmiyyətini azaltmağa çalışıblar.
İran Parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komitəsinin üzvü Mahmud Nəbavian sosial media platforması “X”də məsələ ilə bağlı şərh verib: "Səudiyyə Ərəbistanının hökmdarları başa düşməlidirlər ki, Amerika bazaları onlara təhlükəsizlik gətirə bilmədiyi kimi, Amerikanın kuklalarına yapışmaq da onları qorumayacaq".
“Husi” nümayəndələri öz növbəsində Tehrandan təlimat gözləmədiklərini və müstəqil hərəkət etməyə davam edəcəklərini bildiriblər. “Husilər”in sözçüsü Səudiyyə Ərəbistanı ərazisinə son hücumları "qabaqlayıcı" adlandırıb, Ər-Riyadı quru işğalına hazırlıqda günahlandırıb və eskalasiyanın ağır humanitar böhrana səbəb olan "iqtisadi və hava blokadası" səbəbindən davam etdiyini bildirib.