Pekin Mərkəzi Asiya ölkələrinin müdafiə bazarını sürətlə ələ keçirir.
Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya uzun müddətdir ki, Mərkəzi Asiya ölkələri üçün silah təchizatında təbii tərəfdaş olaraq qalırdı - hamısı eyni hərbi-sənaye kompleksindən gəlirdi. Çin 2010-cu illərin sonlarında müdafiə sahəsində onlarla yavaş-yavaş əməkdaşlıq etməyə başladı. Lakin Vladimir Putin Ukraynada müharibəni başlatdıqdan sonra keçmiş sovet respublikaları "yaxın xaric"ini özünün təsir dairəsi hesab edən bir ölkədən asılılığını azaltmaq üçün hərbi arsenallarını əhəmiyyətli dərəcədə şaxələndirməyə başladılar.
AYNA.AZ xəbər verir ki, "The Caspian Post" qəzetinin təhlilinə görə, Çin uzun müddətdir ki, Mərkəzi Asiya ölkələri üçün əsasən ticarət və investisiya tərəfdaşı olub, indi isə onların müdafiə bazarını sürətlə ələ keçirir. Pekin dronlar, nəqliyyat təyyarələri, zirehli texnika və hava hücumundan müdafiə sistemləri satır, sərhəd təhlükəsizliyi infrastrukturunu maliyyələşdirir və regional təhlükəsizlik qurumları ilə əməkdaşlığı genişləndirir.
Məsələn, Türkmənistan uzun mənzilli (HQ-9) və orta mənzilli (HQ-12) hava hücumundan müdafiə sistemləri əldə edib. Özbəkistan isə HQ-9-a bənzər model olan FD-2000 əldə edib. Özbəkistan və Qazaxıstan da əsas Çin avadanlıqlarını hava qüvvələrinə inteqrasiya etməyə hazır olduqlarını nümayiş etdiriblər: birincisi bu yaxınlarda dörd “Chengdu J-10CE” çoxməqsədli qırıcı təyyarəsi alıb və daha 20 ədəd tədarük etməyə razılaşmış ola bilər. İkincisi isə artıq səkkiz Y-8F-200 hərbi nəqliyyat təyyarəsi alıb.
“The Caspian Post” yazıb ki, hava hücumundan müdafiə milli təhlükəsizliyin ən vacib və həssas elementlərindən biridir, buna görə də yeni bir təchizatçının qəbul edilməsinin əhəmiyyətli strateji nəticələri var.
Ölkə belə bir tərəfdaşın hava müdafiə sisteminin bir hissəsi olmasına effektiv şəkildə icazə verir. Eyni şey qırıcı təyyarələrə də aiddir. Bundan əlavə, bu cür sistemlərin alınması təchizatçı ilə uzunmüddətli münasibətlər yaradır və təchizatçı illərlə, bəlkə də onilliklər ərzində raketlər, ehtiyat hissələri, mühərriklər, proqram təminatı, modernləşdirmə xidmətləri və kadr təlimi təmin edəcək.
Çin silahları ilə arsenalın genişləndirilməsi, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Tacikistanın Rusiya ilə yanaşı, hərbi ittifaq olan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) üzvü olmasına baxmayaraq baş verir. Lakin müdafiə analitika şirkəti “Janes”in məlumatına görə, Tacikistan hətta Düşənbədəki paradlarda Çin texnikasını da nümayiş etdirir. Xüsusilə, zirehli personal daşıyıcıları, zirehli maşınlar, özüyeriyən minaatanlar və kiçik silahlar alıb.
Çin həmçinin Tacikistan-Əfqanıstan sərhədi boyunca təhlükəsizlik obyektlərinin tikintisini və inkişafını, o cümlədən nəqliyyat dəhlizlərini və Orta Asiya ölkələrinin iqtisadiyyatına investisiyalarını qorumaq üçün maliyyələşdirir.
Region ölkələri də Çindən dronlar alırlar ki, bu da Ukraynadakı münaqişənin geniş şəkildə böyüdüyü "dron müharibəsi" nəzərə alınmaqla xüsusilə aktuallaşıb. Qazaxıstan, Özbəkistan və Türkmənistan arsenallarına “Wing Loong” və CH-3A döyüş dronları əlavə ediblər.
Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) məlumatına görə, Rusiyanın ümumi silah ixracı 2016-2020-ci illər ilə müqayisədə 2021-25-ci illərdə 64% azalıb və qlobal ixracatdakı payı 21%-dən 6,8%-ə düşüb.