Budapeşt Avropanın “başını ağrıdır” – “Biz bunu sənsiz edəcəyik”

Dünya

25.06.2024 - 15:20

Həkimlər Klinikalar SEO Xidməti

Avropa İttifaqı Macarıstanı Ukraynaya yardımın qarşısını almaq imkanından məhrum etməyi planlaşdırır

Macarıstanın Ukraynanın silahlanması və yenidən qurulması üçün vəsaitin ayrılmasına mane olmaq üçün davamlı və son vaxtlar getdikcə daha tez-tez baş verən cəhdləri Avropa rəsmilərini Budapeştin fikrinə məhəl qoymamaq üçün yollar axtarmağa məcbur edib. AYNA xəbər verir ki, dörd yüksək rütbəli avropalı diplomat “Financial Times”a deyib ki, Macarıstanın Baş naziri Viktor Orbanın maneəçilik fəaliyyəti son aylarda görünməmiş səviyyəyə çatıb. İndi o, Ukrayna ilə bağlı ümumi dəyəri 6,6 milyard avro olan yeddi təşəbbüsün qarşısını alır.

Macarıstan hökuməti ilə danışıqlarda iştirak edən yüksək səviyyəli diplomat “Financial Times”a deyib: “İş o yerə çatıb ki, “bunu necə məhv edə bilərlər?” düşüncəsi olmadan heç nə baş vermir. Biz indi elə bir vəziyyətdəyik ki, ya ambisiyalarımızdan əl çəkməli, ya da onları qərar vermədən necə kəsəcəyimizi yaradıcı şəkildə anlamağa ehtiyac duyuruq. Vəziyyəti iyuldan Macarıstanın altı ay müddətinə Aİ-yə sədrlik etməsi çətinləşdirir. Digər ölkələrdə əlavə qıcıqlanmaya Budapeştin rəhbərlik etdiyi dövrdə irəli sürdüyü “Avropanı yenidən möhtəşəm et” şüarı səbəb olub”.

İyunun sonuna qədər Aİ-yə sədrlik edən Belçika yekdil qərarın qəbul edilməsinin tələb olunduğu hallarda Macarıstanın vetosundan yan keçmək üçün bir neçə təklif hazırlayıb. “Financial Times”a DAXİL OLAN sənəd Avropa İttifaqı Müqaviləsində bəzi qərarların ixtisaslı səs çoxluğu ilə qəbul edilməsinə imkan verən müddəalara diqqət çəkir. Veto hüququna malik ölkələrdən daha ətraflı izahat tələb edir və siyasi qərarların hansı şəraitdə verilə biləcəyini aydınlaşdırır.

Belçikanın təklifləri bu gün Aİ nazirlərinin görüşündə müzakirə olunacaq. Bəzi ölkələr Macarıstanda keçirilən birgə iclasları boykot etmək və birliyin digər 26 üzvünün razılıq əldə etməsi üçün alternativ yolları əks etdirən Aİ sənədlərinə gizli əlavələr hazırlamaq ideyalarını da ifadə ediblər.

Bundan başqa, bir sıra ölkələrin nümayəndələri Aİ müqaviləsinin 7-ci maddəsinin Macarıstana şamil edilməsinin mümkünlüyündən açıq danışırlar: Avropa dəyərlərinin pozulması halında ölkənin səsvermə hüququndan məhrum edilməsini nəzərdə tutur. Bu variant ilin əvvəlində Orban Ukraynaya növbəti 4 il ərzində 50 milyard avro dəyərində iqtisadi yardım göstərməklə bağlı sazişi bloklayanda müzakirə edilib. Sonra Macarıstanın Baş naziri geri çəkildi.

Bazar ertəsi isə Aİ Rusiyanın dondurulmuş valyuta ehtiyatlarından gəlirlərin Kiyevə köçürülməsi ilə bağlı Macarıstanın mövqeyinə məhəl qoymadı. 1,4 milyard avro məbləğində birinci tranş təsdiq edilib, pul silahların alınmasına sərf olunacaq. Avropa diplomatiyasının rəhbəri Cozef Borelll dünənki iclasdan əvvəl “Financial Times”a bildirib ki, Budapeşt əvvəllər bu vəsaitin Kiyevə köçürülməsi ilə bağlı qərar qəbul etməkdən imtina etdiyinə görə, "bu pulların istifadəsi ilə bağlı qərarda iştirak etməməlidir".

“Politico” Macarıstanın vetosundan yan keçmək üçün hansı qanuni yolun seçildiyini dəqiq izah edir. Bu ilin əvvəlində o, Ukraynaya Yardım Fondunun yaradılması qərarından (Avropa Sülh Fondu ona çevrildi) imtina edib, ona görə də ondan ayrılan pulların istifadəsinə mane ola bilməz. Bu barədə Avropa Şurasının hüquq xidməti bildirib. Üstəlik, Aİ vergi ödəyicilərinin pulları deyil, “Euroclear” depozitarına yerləşdirilən Rusiya aktivlərindən əldə edilən gəlirlər istifadə olunur.

Macarıstanın xarici işlər naziri Péter Siyarto bu şərhə açıq şəkildə etiraz etmədi. Borrell görüş zamanı ona deyib: “Biz bunu sənsiz də edəcəyik. Sağ bizim tərəfimizdədir”.

Diplomatik mənbələrdən biri isə “Politico”ya bildirib ki, Macarıstan hökuməti hadisələrin gedişatında “qətiyyətli” olub.

Müəllif: Turan Abdulla