Suriya səhrasında burulğan: Türk əsgərinin qarşısında hansı düşmən peyda olacaq?

Suriya səhrasında burulğan: Türk əsgərinin qarşısında hansı düşmən peyda olacaq?

Hazırda amerikalıların edə biləcəkləri bir şey yoxdur, onlara kənara çəkilmək və Astana formatının özünü məhvə sürükləməsini izləmək maraqlıdır

 

Son günlərdə Suriyada yaşanan hadisələr, daha dəqiq desək, "Sülh çeşməsi" əməliyyatı bütün dünya mediasının əsas xəbər mərkəzinə çevrildi. Nə qədər sərt, qeyri-insani səslənsə də, Suriya müharibəsi gözəl, həyəcanverici məqamlarla dolu, dramatik, lakin ən əsası, ən kiçik detallarına qədər dünyadakı mövcud siyasi vəziyyəti və bunun nəyə gətirib çıxaracağını açıq-aşkar şəkildə bizə göstərir. Fiqurların bir istiqamətdə və ya digərində hər hansı bir hərəkəti kimisə gücləndirir, kimisə zəiflədir və kimisə bütövlükdə “şahmat taxtasından” çıxarır. “Sülh çeşməsi” belə əməliyyatlardan biridir.

 

“Sülh çeşməsi” əməliyyatı səbəbiylə Türkiyənin üzərinə çoxlu hücumlar oldu. Avropa İttifaqı (Aİ) və müxtəlif təşkilatlar Ankaranın əməliyyatını qınadı. Fransa və Almaniya Türkiyəyə silah satmaqdan imtina etdi. ABŞ-da, Tramp komandasının daxilində bu əsasda hətta bir parçalanma var idi və indi Trump bir tərəfdən Suriyanın şimalından qoşunları çıxarır, digər tərəfdən isə Türkiyəyə qarşı sanksiyalardan bəhs edir.

 

Hətta Misir və Səudiyyə Ərəbistanı da bu məsələdən kənarda qalmadı. Misir tərəfindən təşkil edilən Ərəb Birliyinin iclasında, Birliyin Baş katibi Əhməd Əbu Geyd dedi: "Olanları öz adları ilə adlandırmaq lazımdır... Türkiyənin Suriyanın şimal-şərqində həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat hücum və təcavüzdür. Bu, ərəb dövlətinin torpaqlarına hücum və onların suverenliyinə təcavüz deməkdir. Suriya ərəb dövlətidir, bu təşkilatın qurucu üzvülərdən biridir. Mövcud idi və mövcud olmaqda da davam edəcək. Onun torpaqları ərəb torpaqlarıdır. Onun təhlükəsizliyi ərəb təhlükəsizliyinin bir hissəsidir”.

Burada, əlbəttə, sual yaranır ki, bəs Fələstin ərəb birliyinə daxil deyilmi? Niyə fələstinlilərin məsələsinə gəldikdə hamı susur? Yoxsa Əbu Qeydə Suriyanın bu təşkilatın iclaslarında iştirak etməkdən niyə imtina etdiyini xatırlatmaq lazımdır? İŞİD və bir çox terror təşkilatı suriyalıları qırarkən bəs ərəblər hara baxırdılar? Həmqəbilədən olanlara kömək əlini uzatmadılar, əksinə, hər şeydə Bəşər Əsədi günahlandırdılar. İndi birdən ərəb qardaşlığını xatırladılar.

 

Astana formatında olan ölkələrin reaksiyasına xüsusi diqqət yetirilməlidir. Tehran bu əməliyyatı sərt şəkildə pislədi, lakin Moskvadan, Putin və Lavrovun açıqlamalarına əsasən, anlayışla reaksiya verdilər. Əlbəttə, heç kim Dəməşqdən rəy gözləmir, çünki işğal olunmuş bir ölkədir və ümumiyyətlə danışıqlar mövzusu deyil.

 

Bu xəbərlərdən dərhal sonra Suriya Müdafiə Nazirliyi bir bəyanat verdi: “Suriya ordusu Menbiç və digər şəhərlərə əhalini türk qoşunları və müttəfiqlərindən qorumaq üçün daxil olacaq. Suriya ordusu irəliləyən Türkiyə qüvvələri ilə Ras əl-Ayn və Tel Abyad şəhərlərinin ərazilərində qarşı-qarşıya gələcək”. Sonuncu şəhərlərə gəlincə, Türkiyə Prezidenti artıq onların tutulduğunu açıqladı.

 

Öz növbəsində Suriya Demokratik Qüvvələrinin nümayəndəsi Mazlum Kobani bildirdi: “Biz bilirik ki, Moskva və Əsədlə birlikdə ağrılı kompromislər etməli olacağıq. Ancaq xalqımızın güzəştləri və soyqırımı arasında seçim etməli olsaq, şübhəsiz ki, xalqımız üçün həyat seçəcəyik”.

 

Artıq səhər razılaşmalarla əlaqədar kürdlərin bəyanatları yayımlandı:

 

- Suriyadan heç vaxt ayrılmaq istəmədik, ancaq sülh yolu ilə siyasi həll variantı axtardıq;

- Heç vaxt qonşularımızı, o cümlədən türkləri təhdid etmədik;

- Türkiyənin təcavüzünə cavab olaraq, Suriya hökuməti ilə sərhədlərin qorunması və ölkənin suverenliyinin qorunması ilə bağlı razılıq əldə edildi;

- Suriya ordusu Türkiyə təcavüzünü dəf etmək və türk muzdlularının ələ keçirdikləri əraziləri azad etməkdə SDS-yə yardım etmək üçün Suriya-Türkiyə sərhədinə daxil olur;

- Bu, türklərin ələ keçirdiyi digər şəhərlərin və ərazilərin, o cümlədən Afrinin azad edilməsi üçün bir şansdır;

- Bu razılaşma Suriyanın şimal-şərqindəki özünüidarəetmə orqanları ilə razılaşmaların və koordinasiyanın nəticəsi idi.

Türkiyə Prezidenti Ərdoğan bu günlərdə iki vacib bəyanatla çıxış etdi: 1) Rusiya Federasiyasının Suriyanın Kobanidə həyata keçirdiyi Türkiyə əməliyyatına etirazı yoxdur; 2) Türkiyə Ayn-Ərəbdə (Kobani) əməliyyatlara başlayır.

 

Digər tərəfdən, Ərdoğanın müşaviri Yasin Aktay, Əsəd rejiminin Suriyanın şimal-şərqinə girəcəyi təqdirdə, iki ordu arasında bir müharibənin ola biləcəyini söylədi: "Suriyanı bölməyə və separatçı bir dövlət qurmağa çalışan YPG terror təşkilatını məğlub edə bilməyən Suriya ordusu, Türkiyə ordusu ilə döyüşməyə hazırlaşır və buna qadirdirsə, buyursunlar”.

 

Suriya ordusundan danışarkən, bu konsepsiyanın qeyri-müəyyən olduğunu aydın şəkildə başa düşməliyik. Ən çox döyüş hazırlığı bölmələri İran tərəfdarı şiə qrupları və rusiyapərəst ayrı-ayrı batalyonlardır. Yəni Suriya ordusunun bayrağı altında Rusiya və İran döyüşür. Və Ərdoğanın müşavirinin açıqlamasını nəzərə alsaq, o zaman bir tərəfdən Rusiya ilə, digər tərəfdən İranla qarşıdurma haqqında danışırıq.

 

Bu toqquşma Vaşinqtonda əvvəlcədən hiss olunmuşdu. İstisna deyil ki, amerikalıların özləri kürdlərin Moskva və Dəməşqə tərəf dönmələrini, bunun nəyə gətirib çıxaracağını bilərək qərar verdilər. Bəlkə də Vaşinqton bu vəziyyəti götür-qoy etdi. ABŞ-ın Suriyada edə biləcəyi heç bir şey yoxdur, kənara çəkilmək və Astana formatının özünü məhvə sürükləməsini izləmək daha maraqlıdır. Amerikalılar üçün bu üçlüyün üzvləri (Türkiyə, Rusiya, İran) Suriya səhrası üzərində bir-birinin “boğazını dişləyəcək”.

 

Ancaq başqa bir fərziyyə də var. Hər şey bu gedişlə inkişaf edərsə və Ərdoğanın "B" planı yoxdursa, yəni amerikalıları Suriyadan sıxışdırmaq barədə Putinlə razılığa gəlinsə, qorxmuş kürdlər Dəməşqə tərəf qaçacaqlar ki, hökumət sərhədi nəzarət altına alsın, onda hər şey çox pis olacaq. Türkiyə, Rusiya və İran toqquşsa, bu qarşıdurmanın nə ilə nəticələnəcəyi bilinmir. Ancaq bir şey aydındır: bölgə tamamilə xaosa bürünəcək…

Müəllif: Nicat Hacıyev      17 Oktyabr 2019 15:51
Siyasət bölməsinə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin