İki əsr əvvələ həsəd və ya səhəri dirigözlü açmaq – AXI NİYƏ?!

İki əsr əvvələ həsəd və ya səhəri dirigözlü açmaq –       AXI NİYƏ?!

Elə ki, qatar hərəkətə başlayır, özünü Rusiyanın kriminal filmlərində “zon”a “yatap” edilən “zek” kimi hiss edirsən

 

Şərq əlbəyaxa döyüş növləri ilə məşğul olan bir şəxs Şaolin monastrına gəlir və getdiyi yolda ən yüksək pilləyə nail olmaq üçün oranın şagirdi olmaq istədiyini bildirir. Ona başa salırlar ki, bu monastrda qalmaq üçün müəyyən hazırlıq kursu keçməli, sonda iri bir səbətdən suallar yazılmış bükülülərdən birini götürərək, imtahan verməlisən.

 

Gənc adam Şaolin fəlsəfəsinə yiyələnmək üçün hər şeyə hazır olduğunu bildirir, soruşur ki, bəs bu imtahanda düşən suallara cavab vermək üçün nə qədər vaxt ayrılır. İzah edirlər ki, suala hazırsansa, o dəqiqə cavab verə bilərsən, deyilsənsə, sakit bir hücrədə istədiyin qədər fikirləşə bilərsən. Dağlara çıxan sonuncu tələbənin nə qədər fikirləşdiyini soruşanda, “14 ildir oradadır, biletinə düşən suala cavab tapa bilmir”, - cavabını alır. Kağız bükülüdə bir sual var idi – “Axı niyə?!”

 

Yaşadığımız dünyanın bütün pozitiv və neqativ hadisələrinə qiymət verərkən, əksər hallarda beynimizdə bir sual açıq qalır – Axı niyə?! Bu sual istənilən sahə ilə bağlı, özümüz istəsək də, istəməsək də, telekanallardan, ağıllı telefonlardan, radiolardan, reklam elanları vasitəsi ilə beynimizə yeridilən informasiya axını zamanı ortaya çıxır. Bəzən cavabını bilə-bilə əsəbimizdən, bəzən isə baş verənləri başa düşə bilməməyimizdən yaranır bu sual.

 

AYNA-nın oxucularının diqqətini ara-sıra ölkəmizdə və dünyada baş verən bu və digər hadisələrdə gözəçarpan qəribəliklərə yönəltmək üçün “Axı niyə?!” rubrikasına davam edirik.

 

Rusiyanın iki problemi var – ağıldankəmlər və yollar. Bu məşhur ifadənin, adətən ya Qoqola, ya Saltıkov-Şedrinə, ya da Karamzinə aid olduğunu iddia edirlər. Amma dillərdə əzəbər olmuş bu sözlərin dəqiq müəllifi bilinmir. Bu fraza apokrifik fraza hesab edilir.

 

Çar Rusiyası dövrünə aid edilən bu frazanı Azərbaycana da proyeksiya etmək olar. Düzdür, müəyyən dəyişikliklərlə. Bizdə artıq bərbad yollar anlayışı yoxdur - illər keçdikcə ölkədə adamın şəkli düşən asfalt örtüklərin sayı artır.

 

Nə olsun ki, ömrü uzun olmur, nə olsun ki, asfaltı vuran zaman tərkibindən müəyyən maddələr ya yox olur, ya da az qatılır? Nə olsun ki, asfaltın qalınlığı belə, verilən hesabatlarda göstəriləndən aşağı olur?  Əsas odur ki, Bakı-Quba yolundakı kimi, bir müddət də olsa, sürücülər bu yolu əziyyətsiz gedirlər. Növbəti təmirə qədər.

 

Amma bu günkü mövzumuz tam olaraq yol da deyil. Əslində yoldur, amma söhbət dəmir yollarındakı problemlərdən gedəcək.

 

Son illər Azərbaycanda bir çox sahələrdə olduğu kimi dəmir yollarının inkişafına milyonlarla vəsait ayrılıb. Bunu təkcə telekanallarda hay-həşirlə reklam etdirilən Bakı-Sumqayıt və ya Bakı-Gəncə istiqamətində işləyən “Stadler” qatarlarından hiss etmək olmur. Ölkənin istənilən istiqamətinə qatarla gedəndə yolboyu təmir olunmuş stansiyaları, təmizlənmiş perronları görürsən.

 

Elə Bakı Dəmiryol Vağzalı da əvvəlki halından qat-qat uzaqdır: ətrafda təmizlik, yeni monitorlar, sivil üsulla, növbələrdə bir-birini tapdalamadan kassalardan bilet almaq imkanı və s. Bütün bunlar onu sübut edir ki, ayrılan milyonların bir hissəsi real işə xərclənib. Amma bütün bu zahiri gözəlliyin arxasınca düşməklə bir şeyi unudublar dəmir yoluna məsul məmurlar – insan rahatlığını. Yəni bütün bunlar sərnişin rahatlığı üçün edilmirmi?

... Bu yay Bakı-Qazax və Bakı-Balakən qatarları ilə bu regionlara səfər etməli oldum. Dediyim kimi, Bakı Dəmiryol Vağzalından aldığım müsbət təəssürat, gülərüz bələdçilərin mədəni şəkildə qatarda siqaret  çəkməyin qadağan olduğunu bildirməsi və yaxşı yol arzulamasından aldığım müsbət enerji, qatar yola düşəndən sonra yox olub getdi.

 

Elə ki, qatar başladı hərəkətə, elə bildim ki, Rusiyanın kriminal filmlərində “zon”a “yatap” edilən “zeklər” gedən vaqonun içərisindəyəm. Vaqon başladı yellənməyə, silkələnməyə, əcaib səslər çıxarmağa. Adama bəzən elə gəlirdi ki, bu saat vaqonun hansısa hissəsi qopacaq və qəza baş verəcək.

 

Xüsusən də yatmağa uzananda, vaqonlardan gələn köhnəlik və kif iyi ilə yanaşı, kupenin hansısa dəmir detalının dayanmadan şaqqıldaması insanda elə bir “komfort” yaradır ki, avtomatik olaraq, tez-tez saata baxaraq bu məşəqqətli gecənin tez bitməsini arzu edirsən. Hələ bu “rahatlığa” vaqonun ayaq yolundan gələn dəhşətli qoxu da əlavə olunursa, onda inanın ki, mənzil başına rahat gedib çatmaq barədə xəyallarına birdəfəlik son qoyulur.

 

Təbii ki, bu dediklərimdə vaqon bələdçilərinin heç bir günahı yoxdur. Azərbaycan dəmir yolları ilə əcaib səslərin müşayəti altında “şütüyən” əksər vaqonları istehsal edən dövlətin özü 28 ildir ki, yoxdur. Və perronları üzdən təmizləməkdən başları ayılanda, dəmir yoluna məsul məmurlar bir vaqonlara da baş çəksələr, yaxşı olar.

 

Vaqonlar o qədər köhnədir ki, qatarın sürəti 30 km-dən aşağı olanda kondisioner sistemi belə, işləmir. Yay aylarında qatar Yevlax və ya Hacıqabulda, təxminən yarım saat dayanırsa, SSRİ-dən qalma köhnə vaqonlarda xırıltı və cırıltı sədaları altında təzəcə uyuyan insanların necə qan-tərə batdıqlarını təsəvvür etmək elə də çətin deyil.

 

Özümüzünkülər yenə birtəhər yola verirlər. Bəs saylarının artması uğrunda mübarizə apardığımız turistlər necə? Onları necə başa salaq ki, bu, hələ yaxşı haldır – kupe və ya SV-dir. Görün, indi plaskart vaqonlarda gedənlər nə zülüm çəkirlər. Avropa standartları barədə danışdığımızın yarısı qədər bu standartların bərqərar olmasına çalışsaydıq, yəqin ki, Rusiya yolları üçün yuxarıda deyilən frazanı Azərbaycana ancaq qərəzli insanlar proyeksiya edə bilərdi.

Azərbaycanın vaqon parkını yeniləmək imkanı var və buna da vəsait ayrılır. Özü də bu vəsait sənin, mənim – vergi ödəyicilərin hesabından ayrılır. Odur ki, bir vergi ödəyən vətəndaş kimi dəmir yolundan məsul şəxslərə bir sualım var: Niyə mən dəmir yolu vaqonunda gedərkən professor Moriartidən “kontinentə gedən qatarda” qaçan Şerlok Holms və Doktor Vatsona həsəd aparmalıyam? Axı niyə?

 

Nəzərə alsaq ki, məhşur filmdə hadisələr 19-cu əsrdə baş verir, belə olan halda, mənim – 21-ci əsrdə yaşayan Azərbaycan dəmir yollarının sərnişininin iki əsr əvvəl İngiltərədə qatarda gedən insanların komfortuna həsəd aparmağım qəribə deyilmi, cənab məmurlar?

Müəllif: Yoldaş Mircəfər      14 Avqust 2019 10:08
Cəmiyyət bölməsinə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin