Dörd yüz manata bir ay yaşamaq – AXI NİYƏ?!

Dörd yüz manata bir ay yaşamaq –             AXI NİYƏ?!

Niyə tərəfsizlik, hörmət-rüşvət almamaq kimi prinsiplərə əməl edən jurnalistlər pis yaşamalı, maaşdan-maaşa zorla keçinməlidirlər?

 

Şərq əlbəyaxa döyüş növləri ilə məşğul olan bir şəxs Şaolin monastrına gəlir və getdiyi yolda ən yüksək pilləyə nail olmaq üçün oranın şagirdi olmaq istədiyini bildirir. Ona başa salırlar ki, bu monastrda qalmaq üçün müəyyən hazırlıq kursu keçməli, sonda iri bir səbətdən suallar yazılmış bükülülərdən birini götürərək, imtahan verməlisən.

 

Gənc adam Şaolin fəlsəfəsinə yiyələnmək üçün hər şeyə hazır olduğunu bildirir, soruşur ki, bəs bu imtahanda düşən suallara cavab vermək üçün nə qədər vaxt ayrılır. İzah edirlər ki, suala hazırsansa, o dəqiqə cavab verə bilərsən, deyilsənsə, sakit bir hücrədə istədiyin qədər fikirləşə bilərsən. Dağlara çıxan sonuncu tələbənin nə qədər fikirləşdiyini soruşanda, “14 ildir oradadır, biletinə düşən suala cavab tapa bilmir”, - cavabını alır. Kağız bükülüdə bir sual var idi – “Axı niyə?!”

 

Yaşadığımız dünyanın bütün pozitiv və neqativ hadisələrinə qiymət verərkən, əksər hallarda beynimizdə bir sual açıq qalır – Axı niyə?! Bu sual istənilən sahə ilə bağlı, özümüz istəsək də, istəməsək də, telekanallardan, ağıllı telefonlardan, radiolardan, reklam elanları vasitəsi ilə beynimizə yeridilən informasiya axını zamanı ortaya çıxır. Bəzən cavabını bilə-bilə əsəbimizdən, bəzən isə baş verənləri başa düşə bilməməyimizdən yaranır bu sual.

 

AYNA-nın oxucularının diqqətini ara-sıra ölkəmizdə və dünyada baş verən bu və digər hadisələrdə gözəçarpan qəribəliklərə yönəltmək üçün “Axı niyə?!” rubrikasına davam edirik.

 

Bu gün Azərbaycan milli mətbuatının yarandığı gündür. Qərara gəldim ki, bu gün “Zərdabi sağ olsaydı...”, “Yaşadığı kəndə qoyulan qara daş...” tipli ədəbi-melanxolik girişlərsiz başlayım yazıya. Necə deyərlər, ilin 364 gününü özgələrdən yazırıq, bir gün də özümüzün içində qaynadığımız qazandan yazaq.

Azərbaycan jurnalistikasının bir çox problemləri var ki, onlardan bir neçəsini xüsusi olaraq önə çəkmək lazımdır. Əsas problem: KİV-lərdə işləyən əksər həmkarlarımızın mətbuatın ümdə missiyasının təkcə informasiya vermək deyil, həm də maarifləndirmək olmasını ya unutması, ya da ümumiyyətlə bilməməsidir. Yaşadığımız cəmiyyət, reallıq bizi məcbur edir ki, qonşudan qalma dala prinsipi ilə ortaya çıxan “Facebook” kökənli bir xəbəri, dəqiqləşdirmədən, mütəxəssis rəyi almadan tez-bazar verək getsin.

 

Axı həm sayt rəhbəri, həm reklam verən şirkət üçün əsas olan xəbərin, özü, keyfiyyəti, etibarlılığı deyil. Əsas olan baxış sayıdır ki, ölkə mətbuatının anasını ağladan səbəblərdən biri də budur. Hamımız onun dalınca qaçır, yalnız ona çatmaq istəyirik: kimin saytında 100 000-dən çox baxış sayı varsa, o, populyar sayılır, reklam verilir və s. Daha baxmırlar ki, bu xəbərin məna və informasiya yükü, həmçinin mötəbərliyi sıfırın belə, altındadır.

 

İkinci məqam – problem, nə qədər qəribə də olsa, internetdir. Bütün medianı özündən asılı vəziyyətə salıb bu “ümümdünya hörümçək toru”. Jurnalistlərimiz qarşılarına çıxan bir xəbəri ağına-bozuna baxmadan kopyalayır, dəqiqləşdirmək üçün heç bir mütəxəssisə zəng etmir, xəbərin əsasını təşkil edən bəzi detalları, heç olmasa əllərinin altında olan internetlə belə, yoxlamırlar. Özlərindən yaşlı, internet dövründən qabaq, “eramızdan əvvəl” çalışan jurnalistlərin iradları ilə isə dodaqucu razılaşsalar da, ürəklərində “bu nuh əyyamından qalmış adam müasir texnologiyalardan uzaqdır, bizi də qoymur işləyək”, - deyə fikirləşirlər. Öyrənmək istəmirlər! Axı niyə?! Çünki, öyrənməyi özlərinə “zapadlo” bilirlər!

 

Nəticədə saytlarımızda oxuculara “filan müğənni ombasını əməliyyat etdirdi” tipli bayağı, “energetik içkilərin tərkibindəki taurin maddəsi kişi spermasından düzəlir - uşaqlarımıza nə veririk” tipli savadsız, “Nelson Mandela öldü” xəbərinin başlığına “Eksklüziv” yazılması tipli qeyri-peşəkar, gülməli, axmaq və bütün danlaq və təhqir ifadələrinə layiq olan xəbərlər “yediririk”. Sonra da deyirik ki, “oxucumuzun səviyyəsi aşağı düşüb”.

 

Daha bir problem isə jurnalistlərin güzəranı məsələsidir. Son illər jurnalistlərin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində Prezident İlham Əliyev tərəfindən həmkarlarımızın mənzillə təmin olunması məsələsini təqdir etməmək mümkün deyil. Bəli, pozuntular oldu, bəli, jurnalistikaya dəxli və ehtiyacı olmayanlar da ev aldı. Buna baxmayaraq, tanıdığım onlarla jurnalist evsizlik dərdindən qurtuldu.

 

Gələn il üçüncü binanın paylanması nəzərdə tutulub: yenə də sosial şəbəkələrdə mübahisələr, qarğışlar, söyüşlərlə müşayiət olunacaq bir proses. Bütün bu “qardaş qırğınının” qarşısını almaq mümkündür: hansı jurnalist ki, ev almayıb, onlara güzəştli şərtlərlə ipoteka vermək, özlərinin ev tikməsi üçün torpaq sahəsi ayırmaq da olar. Amma əsas dərdimiz də bu deyil. Çünki, aşağıda qaldıracağım məsələ öz həllini tapsa, jurnalistlər özləri özlərinə gün ağlaya biləcəklər.

 

Ölkənin güzgüsü rolunu oynamalı olan jurnalistika üçün külüng vuranları yaxşı əmək haqları alan zümrə kateqoriyasına qaldırmaq olmazmı? Axı niyə tərəfsizlik, hörmət-rüşvət almamaq kimi prinsiplərə əməl edən jurnalistlər pis yaşamalı, maaşdan-maaşa zorla keçinməlidirlər? Axı niyə hansısa məmura, oliqarxa yaxın olan saytlarda ancaq sayt rəhbərləri yaxşı yaşamalı və özlərinin olmayan puldan qəpik-quruş verdiklərinə görə hamının onlara minnətdar olmalarını gözləməlidirlər?

 

Bu gün Azərbaycanda əksər jurnalistlərin orta aylıq əmək haqqı, həftədə 50 saatdan çox işləmək qarşılığında 500-800 manat arasıdır. Ailə başçısı olan jurnalist bunun, təxminən 200 manatını kommunal xərclərə (əgər öz evi yoxdursa, bunun üstünə kirayə pulunu da gəlin) sərf edir. Qalan 300-400 manatla bir ay yaşaya bilərsinizmi? Bilməzsiniz!

 

Axı bu məbləğə necə tərəfsiz olmaq, ortaya keyfiyyətli iş qoymaq, fikrin boş soyuducunu necə doldurmaqda ikən, cəmiyyətdə baş verən hətta ən müsbət islahatları belə, necə ürəkdən işıqlandırmaq olar? Axı niyə biz - qələm əhli də adam balası kimi, heç kimə yaltaqlanmadan, heç kimin yanında gözü qıpıq olmadan yaşamamalıyıq?

 

Hətta ölkə başçısı da öz çıxışlarında dəfələrlə deyib ki, cəmiyyətdə olan problemlərin bir hissəsini mətbuatdan öyrənir, tədbir görür. Və bunun üçün bizə təşəkkür də edib! Axı biz lazımıq bu cəmiyyətə!

 

P.S. Mətbuat günündə heç də bütün jurnalistlər necə lazımdırsa, bayram edə bilməyəcəklər, yəqin ki. O qədər istedadlı, amma özünü təsdiq etmək üçün tribuna tapmayan, qəpik-quruş alan jurnalist dostlarımız var ki. Onlar bu günü, obrazlı desək, 200 qram kolbasa, zavod çörəyi və ucuz “çikuş”la, bu zəmanəni söyə-söyə qeyd edəcəklər. Və günün birində... öləcəklər. Necə ki, bu vaxta qədər ölürlər.

 

Bayramınız mübarək, həmkarlar!

Müəllif: Yoldaş Mircəfər      22 İyul 2019 10:00
Cəmiyyət bölməsinə aid digər xəbərlər
Ən çox oxunanlar

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin